اسمهای قابل شمارش و غیرقابل شمارش
در انگلیسی، اسمها به دو دستهٔ اصلی تقسیم میشوند: قابل شمارش (Countable) و غیرقابل شمارش (Uncountable). این تقسیمبندی فقط یک قاعدهٔ گرامری نیست؛ پایهٔ انتخاب کمیتسنجها (many/much، few/little، some/any) است. اگر این بخش را کامل یاد بگیری، بیشتر خطاهای مربوط به quantifierها خودبهخود حل میشوند.
1
اسم قابل شمارش (Countable) چیست؟
اسم قابل شمارش اسمی است که میتوانی آن را یکییکی بشماری: یک سیب، دو سیب، سه سیب. این اسمها شکل جمع دارند (معمولاً با اضافه شدن -s یا -es) و با حرف تعریف a/an مفرد میآیند.
a/an + singular | number + plural
an apple → two applesیک سیب → دو سیب
a book → five booksیک کتاب → پنج کتاب
a chair → many chairsیک صندلی → صندلیهای زیاد
a student → three studentsیک دانشآموز → سه دانشآموز
سه نشانهٔ قطعی اسم قابل شمارش: ۱) میشود با عدد شمرد (one, two, three). ۲) شکل جمع میگیرد. ۳) با a/an میآید. اگر هر سه را داشته باشد، قطعاً countable است.
2
اسم غیرقابل شمارش (Uncountable) چیست؟
اسم غیرقابل شمارش اسمی است که نمیشود آن را یکییکی شمرد؛ چون بهصورت جرم، ماده، مفهوم یا گروهی از چیزها در نظر گرفته میشود. مثلاً water را نمیشود گفت «یک آب، دو آب»؛ مگر اینکه ظرف را بشمری (یک لیوان آب). این اسمها شکل جمع ندارند و با a/an نمیآیند. فعل همراه آنها همیشه مفرد است.
No plural + no a/an + singular verb
water — not watersآب
information — not informationsاطلاعات
money — not moneysپول
There is some water.مقداری آب هست. (فعل is، مفرد)
The information is useful.آن اطلاعات مفید است.
مهمترین خطای زبانآموزان ایرانی: اسم غیرقابل شمارش را جمع بستن یا a/an گذاشتن قبلش. مثلاً an advice، informations، a money — همه غلطاند.
3
فهرست اسمهای غیرقابل شمارش رایج
این فهرست را حفظ کن؛ چون پرتکرارترین منبع خطا در آزمونها و مکالمه است. دستهبندیشده آمده تا بهخاطر سپردنش راحتتر شود:
FOOD
rice, bread, cheese, sugar, salt, butter, meat, chicken (as food), pasta, chocolate
برنج، نان، پنیر، شکر، نمک، کره، گوشت، مرغ، ماکارونی، شکلات
LIQUIDS
water, milk, juice, coffee, tea, oil, petrol
آب، شیر، آبمیوه، قهوه، چای، روغن، بنزین
CONCEPTS
information, advice, news, knowledge, education, research, progress, work
اطلاعات، نصیحت، خبر، دانش، آموزش، تحقیق، پیشرفت، کار
MATERIALS
wood, paper, glass, plastic, gold, iron, cotton
چوب، کاغذ، شیشه، پلاستیک، طلا، آهن، پنبه
MASS NOUNS
money, homework, furniture, luggage, baggage, equipment, machinery, traffic
پول، تکلیف، مبلمان، چمدان، اثاث، تجهیزات، ماشینآلات، ترافیک
NATURE
weather, air, snow, rain, sand, land, grass, fire
هوا، جَو، برف، باران، شن، زمین، چمن، آتش
نکته: برخی از این اسمها در معنای خاصی countable میشوند. مثلاً paper (کاغذ) غیرقابل شمارش است، ولی a paper (یک روزنامه) countable میشود. در بخش ۷ به این «اسمهای دوگانه» میپردازیم.
4
کمیتسنجها — کدام با کدام؟
مهمترین بخش: کمیتسنجها (Quantifiers). هر نوع اسم، مجموعهٔ خاصی از کمیتسنجها را میپذیرد. این جدول را با دقت حفظ کن:
برای اسم قابل شمارش (Countable)
many | a few | few | a lot of | some | any
many = زیاد (جمع countable)
a few = چند تا (مقدار کم مثبت)
few = تعداد کمی (تقریباً هیچ، منفی)
a lot of = مقدار زیاد
برای اسم غیرقابل شمارش (Uncountable)
much | a little | little | a lot of | some | any
much = زیاد (uncountable)
a little = مقدار کم مثبت
little = مقدار ناچیز (تقریباً هیچ، منفی)
a lot of = مقدار زیاد
How many apples do you need?چند تا سیب لازم داری؟
How much water should I drink?چقدر آب باید بنوشم؟
I have a few friends in London.من چند دوست در لندن دارم.
She has little money.او پول کمی دارد. (تقریباً هیچ)
There is a lot of traffic today.امروز ترافیک زیادی هست.
There are a lot of cars today.امروز ماشینهای زیادی هست.
5
تفاوت حیاتی a few / few و a little / little
وجود یا نبودن حرف تعریف a معنای جمله را کاملاً تغییر میدهد. این تفاوت در فارسی بهسختی درک میشود چون هر دو تقریباً «کمی» ترجمه میشوند، ولی در انگلیسی یکی مثبت است و دیگری منفی.
I have a few friends.چند تا دوست دارم. (مثبت — این خوب است)
I have few friends.دوستان کمی دارم. (منفی — تقریباً هیچ کس)
I have a little time.مقدار کمی وقت دارم. (مثبت — کافی است)
I have little time.وقت کمی دارم. (منفی — تقریباً هیچ)
قاعدهٔ حافظه: حرف a یعنی «هست، وجود دارد» — مثبت. بیحرف a یعنی «تقریباً نیست» — منفی. a few/a little = مثبت، few/little = منفی.
6
some و any — برای هر دو نوع اسم
some و any هم با countable جمع و هم با uncountable میآیند؛ تفاوتشان در نوع جمله است، نه نوع اسم.
some — جملهٔ مثبت + تعارف + درخواست
✅ جملهٔ خبری مثبت
✅ تعارف (Would you like…?)
✅ درخواست مؤدبانه (Could I have…?)
I have some apples.
Would you like some tea?
Could I have some water?
any — جملهٔ منفی + سؤالی خنثی
✅ جملهٔ منفی
✅ سؤال خنثی (آیا … هست؟)
I don’t have any apples.
Do you have any questions?
Is there any juice?
نکتهٔ ظریف: در سؤال، اگر انتظار «بله» داری یا تعارف میکنی، از some استفاده کن: Would you like some coffee? ولی اگر واقعاً نمیدانی جواب چیست، any طبیعیتر است: Is there any coffee left?
7
اسمهایی که هم countable و هم uncountable هستند
برخی اسمها بسته به معنا میتوانند هر دو باشند. اینها را باید در جمله تشخیص دهی. در معنای «ماده/جرم» uncountable و در معنای «واحد/نوع» countable هستند.
I need some paper to print.کاغذ لازم دارم. (uncountable — ماده)
I bought a paper.یک روزنامه خریدم. (countable — روزنامه)
Chicken is delicious.مرغ خوشمزه است. (uncountable — گوشت)
There are three chickens on the farm.سه مرغ در مزرعه است. (countable — حیوان)
We need some glass for the window.شیشه لازم داریم. (uncountable — ماده)
Can I have a glass of water?یک لیوان آب میخواهم. (countable — لیوان)
She has beautiful hair.او موی زیبایی دارد. (uncountable)
There’s a hair in my soup.یک مو در سوپم هست. (countable — تار مو)
قاعده: اگر به ماده/جنس/توده اشاره میکنی → uncountable. اگر به واحد/ظرف/نوع اشاره میکنی → countable.
8
چطور اسم غیرقابل شمارش را بشماریم؟
چون نمیشود گفت «دو آب» یا «سه نان»، از واحدهای شمارش (Partitives) استفاده میکنیم. ساختار: a + unit + of + uncountable noun. واحد شمارش countable است و میتواند جمع بسته شود.
FOOD & DRINK
a glass of water, a cup of tea, a bottle of milk, a slice of bread, a piece of cheese, a bowl of rice, a spoonful of sugar
یک لیوان آب، یک فنجان چای، یک بطری شیر، یک برش نان، یک تکه پنیر، یک کاسه برنج، یک قاشق شکر
GENERAL
a piece of information, a piece of advice, a piece of furniture, an item of news, a bar of chocolate, a loaf of bread
یک اطلاعات (خبر)، یک نصیحت، یک تکه مبلمان، یک خبر، یک تخته شکلات، یک قرص نان
MATERIALS
a sheet of paper, a piece of wood, a strip of land, a pile of sand
یک برگ کاغذ، یک تکه چوب، یک نوار زمین، یک توده شن
MULTIPLES
two cups of coffee, three pieces of advice, four slices of bread
دو فنجان قهوه، سه نصیحت، چهار برش نان
9
اشتباهات رایج فارسیزبانها
✗ an advice / two advices✓ some advice / a piece of advice
✗ an information / informations✓ some information / a piece of information
✗ a money / moneys✓ some money / an amount of money
✗ How many water…?✓ How much water…?
✗ much books✓ many books
✗ a little friends✓ a few friends
✗ I have few money. (بیحرف a)✓ I have a little money. (مثبت)
✗ I have some homework. (پس some درست است؟)✓ I have some homework. (درست است — مثال پایین را ببین)
✗ furnitures / equipments / luggages✓ furniture / equipment / luggage (بدون s)
✗ The news are good.✓ The news is good. (خبر uncountable، فعل مفرد)
توجه: کلماتی مثل homework, news, furniture, equipment, luggage در فارسی جمع ترجمه میشوند («تکالیف، اخبار، مبلمان، تجهیزات، چمدانها») ولی در انگلیسی uncountableاند و فعل مفرد میگیرند.
10
جدول خلاصه — تفاوت در یک نگاه
COUNTABLE
✅ شکل جمع دارد (apples, books)
✅ با a/an میآید (an apple)
✅ با عدد میآید (two apples)
✅ فعل جمع (are / were)
✅ many, a few, few, a lot of
UNCOUNTABLE
❌ شکل جمع ندارد (water — نه waters)
❌ با a/an نمیآید (نه an advice)
❌ با عدد نمیآید (نه two waters)
✅ فعل مفرد (is / was)
✅ much, a little, little, a lot of
BOTH
✅ some / any / a lot of / the
✅ بسته به معنا (paper, chicken, glass, hair)
✅ با واحد شمارش (a glass of water)
KEY QUANTIFIERS
many + countable جمع
much + uncountable
a few / few + countable جمع
a little / little + uncountable
a lot of / some / any + هر دو
11
تمرین — جای خالی را پر کن
با many / much / a few / a little / few / little / some / any پر کن:
- How ____ students are in your class?
- I don’t have ____ time today.
- There are ____ apples on the table. (مقدار زیاد)
- She has ____ money, so she can’t buy it. (تقریباً هیچ)
- Can I have ____ water, please?
- Would you like ____ tea?
- I have ____ close friends; we meet every week.
- There are ____ chairs. We need more.
- We don’t have ____ homework today.
- How ____ sugar do you take?
- She gave me a ____ of advice.
- I need a ____ of bread.
پاسخها: 1) many 2) much 3) many/a lot of 4) little 5) some 6) some 7) a few 8) few 9) much/any 10) much 11) piece 12) loaf
قانون طلایی: قبل از انتخاب کمیتسنج، اول نوع اسم را تشخیص بده — countable یا uncountable. بعد many/much و few/little را انتخاب کن.